Ryczałtem nazywamy pewną, z góry określoną, sumę, która jest identyczna dla wszystkich następujących m-cy. Ryczałt podatkowy natomiast, to uproszczona metoda podatku, która naliczania nie uwzględnia podstawy wymiaru podatku.
W ryczałcie od przychodów ewidencjonowanych, podstawę opodatkowania tworzy dochód, który nie jest pomniejszony o koszty jego otrzymania. Taki typ rozliczenia ma swoje minusy i plusy. Do pierwszych uwzględnić możemy przede wszystkim to, że przy niskich przychodach, taka forma rozliczenia nie nie jest korzystny dla płatnika podatku VAT, który w takiej sytuacji odnosić będzie wyższe straty, niż korzyści. Wadą jest też brak możliwości rozliczania się wraz ze współmałżonkiem oraz niemożliwość porzucenia tego sposobu rozliczania na rzecz innej w trakcie roku podatkowego. Dużymi atutami są natomiast sposobność prowadzenia uproszczonej księgowości oraz duże korzyści osiągane przy niskich wydatkach prowadzenia działalności.
Są jednak pewne obostrzenia, które nakłada prawo polskie (ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. Nr 144, poz. 930 z późn. zm.)). Przepisy mówią, że ryczałtowcami mają możliwość być:
• Osoby fizyczne, spółki cywilne a także spółki jawne osób fizycznych, które mają dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej, którzy nie są zobowiązani do prowadzenia pełnej księgowości i ich dochód nie był wyższy niż limit upoważniający do takiego wyboru (250 000 euro) albo też dopiero rozpoczynają prowadzenie firmy (w tym przypadku nie obowiązuje limit),
• Osoby fizyczne otrzymujące dochody z tytułu umowy poddzierżawy, najmu, dzierżawy, podnajmu albo podobnych umów
Ryczałtowcami nie będą zaś:
• Osoby rozpoczynające działalność samodzielnie lub w spółce, jeśli w ubiegłym roku podatkowym osoba taka lub minimum jeden ze wspólników, wykonywał rzeczy, które wkraczają w obręb działalności przedsiębiorstwa,
• Producenci wyrobów podlegających opodatkowaniu podatkiem akcyzowym (odstępstwo stanowi wytwarzanie energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii),
• W niektórych przypadkach, również osoby zakładające w roku podatkowym działalność po zmianie działalności (ze współmałżonkiem lub bez),
• Odliczający VAT w formie karty podatkowej na zasadach opisanych w rozdziale 3,
• Osoby fizyczne otrzymujące przychody z racji prowadzenia: handlu częściami a także akcesoriami do pojazdów mechanicznych, lombardów, aptek, działalności w zakresie kupna-sprzedaży wartości dewizowych, niektórych wolnych zawodów (np. lekarze weterynarii, technicy dentystyczni, nauczyciele dający lekcji na godziny, nie związani żadną umową, tłumacze, pielęgniarki, położne, lekarze, lekarze stomatolodzy, felczerzy),
• Osoby korzystające z okresowego zwolnienia z podatku dochodowego
Od 20 maja 2010 roku zmieniły się w pewnym stopniu reguły, dotyczące osób fizycznych, które osiągają przychód z racji umowy najmu, podnajmu, poddzierżawy, dzierżawy lub podobnych umów (ustawa z dnia 18 marca 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 75, poz. 473)). W chwili obecnej płatnik podatku VAT, który zaczął taką działalność gospodarczą i chciałby być ryczałtowcem, przedstawia pisemne oświadczenie naczelnikowi odpowiedniego urzędu skarbowego, do dwudziestego dnia m-ca następnego po miesiącu, w którym uzyskał pierwszy przychód. Jeśli przychód ten został uzyskany w grudniu, ma on na to czas do zakończenia roku podatkowego.